İletişim Bilgileri

AVRASYA ELEKTRİK-ELEKTRONİK SANAYİ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ

Güvenilir Şirket
  • Yetkili Kişi: MEHMET YUSUF KAŞGARLI
  • Telefon numarası: +90 (212) 511-87-63, Ofis
  • +90 (212) 519-10-42, Ofis
  • +90 (212) 514-60-50, Fax
  • +90 (535) 889-73-93, Whatsapp,Wechat,Viber,Line
  • MSN: kasgarliticaret@hotmail.com
  • Skype: kasgarliticaret , https://www.facebook.com/toptandurbun
  • Adres: Tahtakale Cad. Tomruk Sok. Yıldızhan No:25/23-24 Eminönü-İstanbul, Fatih, İstanbul, 34116, Türkiye

Çalışma Saatleri

Sitedeki güncellemeler

Osmanlı'da 500 astronomi âlimi vardı

Osmanlı'da 500 astronomi âlimi vardı

23.09.2015

İslam Konferansı Teşkilatı İslam Tarih, Sanat, Kültür Araştırma Merkezi IRCICA Osmanlı Devleti'nin 700. kuruluş yılında Osmanlı kültür ve bilim mirasını ortaya çıkaracak muazzam bir projeyi tahakkuk ettiriyor. 1985 yılından itibaren üzerinde çalışılan ‘Osmanlı Bilim Literatürü Tarihi'nin ilk ürünü olarak 2 cilt halinde 'Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi’ geçtiğimiz günlerde neşredildi.

Kitap, Osmanlı Devletinin kuruluşundan 1923'e kadarki zaman dilimi içinde Osmanlı ülkesinde astronomi bilimi kapsamında yazılmış bütün telif ve istinsah (çoğaltma) eserler ile müelliflerinin künyesini ihtiva ediyor. Bilim Tarihi uzmanı ve IRCICA Genel Direktörü Prof.Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu'nun editörlüğünde Ramazan Şeşen, Cevat İzgi, Cemil Akpınar, İhsan Fazlıoğlu tarafından Türkiye'de ve yurtdışında 41 ülke kütüphanelerinde yapılan araştırmalar sonunda hazırlanmış eser 1350 sayfa. Esere Hasib Barış, merhum Hafız—ı kütüp Ali İhsan Yurt Hoca, Abdullah Uysal, Doç. Dr. Mikail Bayram ve Prof. Dr. Ahmet Bulut'un da katkıları olmuş.

Türkçe, İngilizce ve Arapça olarak üç dilde hazırlanan Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi'nde en eski müellif olarak Muhammed b.Ömer el—Bağdadi (öl.1417) yer alırken en son Fatih Gökmen (öl.1955) ile Abdurrahman Aygün (öl.1962) ve eserleri zikrediliyor.

Kitabın ilk cildinin birinci bölümünde 200 sayfada Anadolu Selçukluları dönemindeki ilmi faaliyetler hakkında bazı tesbitler, İkinci bölümde ise Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihinin İstatistiki Değerlendirmesi yapılmış. Bu istatistik verilere göre Osmanlı tarihinde astronomi ile ilgili eser yazan toplam 582 astronom yaşamış. Bunların asırlara göre dağılımı ise şöyle: XV. asır 25, XVI. asır 85, XVII. asır 100, XVIII. asır 152, XIX. asır 128, XX. asır 66 (1923'e kadar). Yaşadığı devir tesbit edilemeyen müellif ise 26.

Osmanlı astronomlarının menşei hakkındaki bilgiler de son derece dikkat çekici: İstanbul yüzde 12.2, Balkanlar yüzde 6.8, Anadolu yüzde 27.2, Suriye yüzde 10, Irak yüzde 4.2, Hicaz yüzde 2.2, Yemen yüzde 1.9, Mısır yüzde 21, Magrib yüzde 5.8, İran yüzde 5.2, Ortaasya yüzde 2, Kırım—Kafkasya yüzde 1.2 oranlarında eleman yetiştirmiş bu bilime.

Osmanlı astronomi müelliflerinin yazdıkları eser sayısı da toplam 2438 olarak tesbit edilmiş. Bunlardan 52 adedi XV. asırda, 300'ü XVI. asırda, 190'ı XVII. asırda, 344'ü XVIII. asırda, 267'si XIX. asırda, 222'si XX. asırda yazılmış. Bin 375 eserin de yazıldığı tarih belirlenememiş. Osmanlı geleneğinde tevazuun bir örneği olarak yazılan esere imza konulmama adeti vardı. İşte astronomi alanında kitap yazanlardan 1041'i de bu geleneğe uyup eserlerine imza koymamışlar.

Bir çarpıcı bilgiye de ithaf edilen eserlerin istatistik cetvelinde rastlıyoruz. Tarih kitaplarında kendisinden çok da iyi bahsedilmeyen Sultan II.Bayezid'e 30 adet astronomi kitabının ithaf edilmiş olduğunu öğreniyoruz ki bu bütün Osmanlı tarihi boyunca bir rekor.

Eser dünyada yankı buldu

Kitabın yayınlanmasından hemen sonra dünya bilim çevrelerinde yankı buldu. Bilim Dergisi Nature kitaba bir sayfa ayırdı. Ziauddin Serdar imzalı tanıtım yazısında "Gölgelemenin sonu" anlamına gelen "Eclipsed no more" başlığı kullanıldı. Nature Dergisi, Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi için şu ifadeleri kullanıyor; "Osmanlı bilimi uzun zaman İslam biliminin zayıf bir mirasçısı olarak kabul edildi. Kısmen İslam medeniyetinin gerilemesi ile bağlantılı görüldüğünden, kısmen de Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da bir düşman olarak algılanmasından dolayı, çoğunlukla ihmal edildi. Hatta üzeri kapatıldı. IRCICA tarafından yürütülen ‘Osmanlı Döneminde Bilim Literatürü’ projesinin amacı Osmanlı bilimini ortaya çıkarmak."

Bu projenin çok büyük bir girişim olduğunu vurgulayan Nature Dergisi "Neticede abidevi bir eser ortaya çıkmış bulunuyor. Bu eser bize Osmanlı bilim faaliyetlerinin gerçek boyutları hakkında doğru bir fikir vermekle kalmıyor, bugüne kadar klişeleşmiş bulunan görüşleri de tersine çeviriyor. Bu eser bütün dünyada İslam bilim tarihi üzerinde çalışanların sevinçle karşılayacakları devasa bir çalışma."

Harvard Üniversitesi'nden Bilim Tarihi Profesörü Abdelhamid I. Sabra böyle bir eseri bilim dünyasına kazandırmasından dolayı IRCICA'yı tebrik ediyor: "Bu iki ciltlik nefis baskılı ve etkileyici eseri yayınlamasından dolayı IRCICA'yı tebrik ediyorum. Kitabı hazırlayanların Osmanlı Dönemi Astronomi Tarihi konusunda yapılacak araştırmalara yardımcı olacak bu değerli eseri meydana getirmek için çok emek verdikleri bellidir. Eserde bulunan ve ilk defa bir araya getirilen çok kapsamlı bilgi, şimdiye kadar üzerinde yeterince çalışılmamış ve incelenmemiş olan bu konuda tarihçilerin ilerleme kaydetmelerini sağlayacak niteliktedir."

Goethe Üniversitesi'nden Prof. David A. King ise ‘abidevi anahtar eser’ dediği Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi hakkında "Bu abidevi eser, ancak son zamanlarda ilim adamlarının ciddi bir şekilde dikkatini çeken bir konuda takriben 1400 yılından sonra İslam dünyasının merkezindeki topraklarda gelişen İslam astronomisi hakkında gelecekte yapılacak araştırmaların anahtarı durumundadır. Bu sahadaki çalışmalar için gerekli ve daha önce bilinmeyen önemli miktarda kaynak malzemesi ihtiva ettiği gibi, halen mevcut olan bibliyografik referans eserleri için de kullanışlı bir ek olacak şekilde düzenlenmiş. Bu büyük adımı atan Prof. Ekmeleddin İhsanoğlu ve ekibini tebrik etmek gerekir. Bilim tarihiyle ilgili bütün ilim adamları dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar araştırmacılara yardımcı olacak bu vazgeçilmez eserle tanışmak ihtiyacındadırlar. Matematik, coğrafya ve diğer bilimlerle ilgili ciltlerin yayınlanmasından özellikle memnuniyet duyacağız" diyor.

IRCICA'nın projesi çerçevesinde bundan sonra basılacak ciltler matematik ve coğrafya bilimlerinin literatürünü kapsayacak.

Kaynak: Osmanlı'da 500 astronomi âlimi vardı

Önceki makaleler
Gökyüzü Rehberi
Gökyüzü Rehberi

04.09.2015

Dürbünler
Dürbünler

04.09.2015

Teleskop Dünyası-WorldWide Telescope
Teleskop Dünyası-WorldWide Telescope

04.09.2015